إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَآتَيْنَاهُ مِن كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا 84 الكهف

1393/10/4

ارتباط و اهمیت فرهنگ و اقتصاد

نویسنده بیژن نوباوه

نماینده تهران و نائب‌رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی

سالی که اقتصاد و فرهنگ در هم تنیده‌اند و از سوی مقام معظم رهبری «سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی» نام‌گذاری شده است، نشان از اهمیت موضوع دو مقوله اقتصاد و فرهنگ دارد که با عزم ملی و جهاد اقتصادی همراه است؛ بنابراین به دلیل مشکلات اقتصادی که گریبان جامعه را گرفته، باید به مقوله اقتصاد توجه بیشتری شود و البته مهم‌تر از اقتصاد، فرهنگ است که دچار نقیصه‌های بزرگی شده است. معتقدم روش‌های رفتاری نه تنها در سبک زندگی، بلکه در همه امور جامعه نقش دارد. اقتصاد در بحث معیشت اهمیت دارد و اگر در این‌باره قناعت وجود نداشته باشد، آسیب می‌بیند. لذا به خوداتکایی فرهنگی نیاز است تا اقتصاد سامان یابد. هدف مهم‌تر فرهنگ است و ارتقای فرهنگی ضرورت پیشرفت کشور است. تفکر مستقل بودن، نیازمند ضرورت ارتقای فرهنگی است؛ بنابراین اگر تربیت ما صحیح باشد، به استقلال فکر می‌کنیم. در نتیجه، هیچ استقلال و خودکفایی در هیچ زمینه‌ای حادث نمی‌شود، مگر اینکه آن ملت فعل خواستن را صرف کند. با این توصیف، اگر فرهنگ هر چیزی ایجاد نشود، آن بحث اجرایی نخواهد شد. هیچ ملتی بدون انگیزه فرهنگی لازم و کافی پیشرفت نمی‌کند. به عنوان مثال، بازنده جنگ جهانی دوم، آلمان و ژاپن بودند ولی همان‌طور که می‌بینیم امروزه اقتصاد برتر جهان نیز همان آلمان و ژاپن هستند که به‌طور یقین با تنبلی و کرختی به این جایگاه نرسیده‌اند. این نشان می‌دهد که حکومت‌هایشان از همان انگیزه‌های شکست استفاده کرده و مردم را نسبت به این موضوع آگاه کرده‌اند که بدون تلاش، موفقیتی به دست نخواهند آورد؛ بنابراین معتقدم تا تربیت فرهنگی ما در همه امور کشور اصلاح نشود، قطعاً به هیچ موفقیتی نمی‌رسیم. جالب است بدانید که سالانه در کشور، بیست هزار میلیارد تومان چرخه مصرف اسباب‌بازی و نوشت‌افزار داریم، بنابراین اگر اسباب‌بازی مصرف داخلی را خودمان بسازیم و به جای واردات «باربی»، خودمان عروسک تولید کنیم، این خروج پول مثلاً به ۵ هزار میلیارد تومان کاهش می‌یابد و ۱۵ هزار میلیارد تومان، می‌توانیم پول ذخیره و صرفه‌جویی کنیم.

بنابراین هر تصمیمی در هر زمینه‌ای نیاز به اصلاح فرهنگی دارد. البته موفقیت‌مان تا کنون در این زمینه زیاد نبوده است، ولی کمیسیون فرهنگی مجلس بحثی تحت عنوان «ضمیمه‌های فرهنگی و پیوست فرهنگی» را به‌طور جدی مطرح کرده است. «پیوست فرهنگی» مورد تأیید رهبری و شورای عالی انقلاب فرهنگی است که حتی ابلاغ هم شده است. این ضمیمه و پیوست فرهنگی، درباره همه امور لازم است. حتی درباره نوع کفش و لباسی که می‌پوشیم، ماشینی که سوار می‌شویم و حتی فرم و شکل ساختمانی که می‌سازیم، به پیوست فرهنگی نیاز داریم. پیوست فرهنگی به ضروریات و محتویات و ذخایر ما نگاه می‌کند و طرحی همه‌شمول ارائه می‌دهد که مورد تأیید دین، شریعت، سنت و قومیت باشد. البته از آنجایی که این «پیوست‌های فرهنگی» تا کنون خوب رعایت نشده است، به نتایج خوبی نرسیده‌ایم. به‌طور مثال، تلفن برای ما مهم و حیاتی است، ولی در استفاده از این تلفن همراه، می‌توانیم تماس تصویری را از این داشته‌ها حذف کنیم، چون ضرورتی ندارد و می‌تواند مفسده آفرین باشد؛ بنابراین اگر «پیوست فرهنگی» لحاظ شود و حاکمیت و قوام یابد، می‌تواند در تصمیم‌های صنعتی مؤثر باشد.

تعداد دیدگاه ها0