إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَآتَيْنَاهُ مِن كُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا 84 الكهف

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تأکید کرد

1393/12/2

درخشش جمهوری اسلامی در بحران‌های منطقه‌ای

مهمان محمدحسن آصفری

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی

سبب: شاید کمتر کسی به اهمیت مدیریت جهادی در حوزه سیاست خارجی اهمیت دهد، این در حالی است که مدیریت جهادی، رویکردی همه‌جانبه برای همه عرصه‌های مدیریتی کشور است. محمدحسن آصفری، نماینده اراک، کمیجان و خنداب در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در گفت‌وگو با سبب درباره مدیریت جهادی و چگونگی به کار بردن آن در سیاست خارجی کشورمان در سال ۹۳ مسائلی را به میان آورد.

این نماینده مجلس، درباره اقداماتی که دستگاه دیپلماسی دولت یازدهم در سال جاری به کار برده است، انتقاداتی را مطرح می‌کند اما در عین حال می‌گوید در زمینه دیپلماسی پارلمانی هم زیاد موفق نبوده‌ایم ولی گام‌هایی برداشته شده است. در حالی که این امکان بود که بهتر عمل شود. البته آصفری معتقد است که در بحث بحران‌های منطقه‌ای، جمهوری اسلامی ایران خوب درخشیده است. درباره اتفاقاتی که در عراق افتاد ما موضع‌گیری خوبی داشتیم و همچنین در سوریه و بحرین نیز موضع‌گیری‌های خوبی از سوی جمهوری اسلامی اتخاذ شد.

آنچه در زیر می‌خوانید حاصل این گفت‌وگو است.

 

_ مدیریت جهادی یکی از مؤلفه‌های نام‌گذاری سال ۹۳ بود، به نظر شما آیا در حوزه سیاست خارجی هم می‌توان رویکردی جهادی داشت، یا این مسئله تنها به حوزه اقتصاد و یا مدیریت داخل کشور مربوط می‌شود؟

به اعتقاد بنده در حوزهٔ سیاست خارجی با توجه به فرصت‌های خوبی که در داخل کشور با آن روبرو هستیم، بهتر می‌توانستیم در حوزهٔ مدیریت جهادی در زمینهٔ سیاست خارجی عمل کنیم. در زمان کنونی چیزی که از همهٔ امور مهم‌تر است، توسعهٔ روابط بین‌المللی است، اما اینکه ما همهٔ مسائل را به نتیجهٔ مذاکرات هسته‌ای موکول کنیم، ما را از مدیریت جهادی غافل خواهد کرد.

 

مثلاً چه فرصت‌هایی؟

موارد مهمی مثل اتحادیهٔ بین‌المجالس و جنبش غیرمتعهدها فرصت‌های بسیار مهمی هستند که اگر بتوانیم از آن‌ها به خوبی استفاده کنیم، گام‌های بسیار خوبی را در حوزهٔ اقتصادی و سرمایه‌گذاری برداشته‌ایم. همچنین برای بی‌نتیجه و بی‌اثر کردن تحریم‌ها می‌توانستیم گام‌های مؤثرتری برداریم. به عنوان مثال برای مدیریت جهادی در بحث سیاست خارجی، هم‌اکنون بخش‌های اقتصادی بسیار مؤثری در سفارت‌خانه‌هایمان در کشورهای مختلف وجود دارد که اگر از همین فرصت‌ها استفاده می‌کردیم، می‌توانست در موقعیت کنونی ما بسیار تأثیرگذار باشد. در بحث تغییر تاکتیک‌ها نیز این امکان وجود داشت که بهتر عمل کنیم. به عنوان مثال در مورد چین، روسیه و ونزوئلا و یا بسیاری از کشورها می‌توانستیم توجه خاص‌تری داشته باشیم در حالی که ما بیشتر توجه خود را معطوف به غرب کردیم و از این کشورها غافل شدیم. این در حالی است که این امکان وجود داشت که با تغییر تاکتیک و با افزایش سطح روابطمان با این کشورها، فشار تحریم را کمتر کنیم. در بحث کاهش قیمت نفت، مدیریت جهادی حکم می‌کرد که جمهوری اسلامی ایران، درخواست جلسهٔ اضطراری با اعضای اپک را مطرح می‌کرد و یا روش‌های دیگری را خارج از ضوابط معمولی که وجود دارد برای فروش نفتمان اعمال می‌کردیم. مدیریت جهادی این نیست که ما روی همان ریل‌هایی که پروتکل‌ها و روابط بین‌الملل گذاشته‌اند عمل کنیم، بلکه ما باید به دنبال روش‌های نوآورانه باشیم. متأسفانه ما نتوانستیم از این فرصت‌ها به درستی استفاده کنیم.

 

_مهم‌ترین چالش‌های سیاست خارجی کشور در سال ۹۳ را کدام مسائل می‌دانید؟

مهم‌تری آسیب در این زمینه، خوش‌بینی بیش از حد ما به طرف غربی‌مان در مذاکرات هسته‌ای بود که ما در این حوزه ضربه‌های بسیاری خوردیم و درسی که گرفتیم این بود که نباید به آن‌ها و اعمالشان خوشبین باشیم. همان‌طور که در پاسخ قبل نیز گفتم، ما نباید همهٔ وقت خود را برای موضوع هسته‌ای بگذاریم و از موضوعات و روش‌ها و تاکتیک‌های دیگر نیز باید استفاده ببریم. در خصوص اقداماتی مانند تحریم‌های جدید که غربیان علیه ایران اعمال کردند، ما نسبت به آن‌ها بی‌تفاوت بودیم، در حالی که می‌توانستیم لایحهٔ دادخواستی علیه آن‌ها تهیه کنیم. همچنین برگزاری اجلاس‌های اضطراری مانند اجلاس جنبش غیرمتعهدها و یا اجلاسی از این دست که اتفاق نیفتاد. وزیر خارجه اکثر وقت خود را در وین و برای بحث هسته‌ای سپری کرد، در حالی که می‌توانست وقت بیشتری را به توسعهٔ روابط با کشورهای همسایه مثل عراق، ترکیه، روسیه و چین که می‌توانست برای ما حتی مؤثرتر از رویکرد کنونی سیاست خارجی باشد، در نظر بگیرد. نفر اول وزارت خارجه عموماً به دیدار کشورهای غربی می‌رفت و برای کشورهای همسایه اهمیت زیادی قائل نشد، این خود آسیبی برای سیاست خارجی ما بود که می‌توانستیم از آن استفاده‌های بیشتری ببریم. استفاده از ظرفیت NGO ها، مجامع بین‌المللی، سازمان‌های مردم‌نهاد داخلی و خارجی در جهت احقاق حقانیت و حقوق جمهوری اسلامی ایران که کمتر به آن‌ها توجه کردیم. استفاده از ظرفیت گروه‌های دوستی پارلمانی که وزارت خارجه نتوانست از این فرصت بهره بگیرد، در حالی که این پارلمان‌ها را می‌توانست به عنوان ابزاری برای توسعهٔ روابط استفاده کند. استفاده از مراجع حقوقی در بخش‌های بین‌الملل فرصت خوبی برای دادخواست حقوق مردم ایران مهیا می‌کرد که توجهی نشد. به نظر من این موارد فرصت خوبی بود که ما از دست دادیم.

در حوزهٔ سیاست خارجی با توجه به فرصت‌های خوبی که در داخل کشور با آن روبرو هستیم، بهتر می‌توانستیم در حوزهٔ مدیریت جهادی در زمینهٔ سیاست خارجی عمل کنیم

 

_ مواجهه جمهوری اسلامی ایران با بحران‌های خاورمیانه را چطور ارزیابی می‌کنید؟

خوشبختانه در بحث بحران‌های منطقه‌ای، جمهوری اسلامی ایران خوب درخشیده است. درباره اتفاقاتی که در عراق افتاد ما موضع‌گیری خوبی داشتیم و همچنین در سوریه و بحرین نیز موضع‌گیری‌های خوبی داشتیم؛ اما در مواردی مثل میانمار و یا افریقای مرکزی که مسلمانان زیادی کشته شدند، ما نتوانستیم عملکرد خیلی خوبی داشته باشیم. جمهوری اسلامی یک رویکرد دارد که شریک غم همهٔ مظلومین دنیا است و ما با توجه به جایگاه و اثرگذاری‌مان می‌توانستیم بهتر عمل کنیم.

 

_پس از آنکه ائتلاف علیه داعش شکل گرفت، ایران به طور مستقیم در مبارزه علیه داعش ورود پیدا نکرد، چقدر چنین تدبیری را موفق و کارآمد می‌دانید؟

من اعتقاد دارم که پیش از ائتلاف داعش، ایران هم در سوریه و هم در عراق وارد عمل شد. هیچ کشوری اعم از کشورهای اروپایی و خاورمیانه نمی‌توانند ادعا کند که از جمهوری اسلامی ایران در موضوع مبارزه با گروه‌ها تکفیری جلوتر بوده است. برخی از افراد ما در این مبارزات حتی به شهادت رسیدند، این در حالی است که برای دیگر کشورها چنین اتفاقی نیفتاده است.

 

-چنین رویکردی چه تأثیری در جایگاه جمهوری اسلامی در منطقه داشت؟

اول این سیاست جمهوری اسلامی که مخالف با هرگونه گروه تروریستی و گروه‌هایی که قصد مقابله با مردم مظلومی را دارد، به جهانیان نشان داد. دوم توانایی جمهوری اسلامی ایران را نشان داد که در آن واحد این توانایی را دارد که در جبهه‌های مختلف در مقابل گروه‌های تکفیری و تروریستی بایستد و بتواند کمک‌های راهبردی را برای چند کشور اعمال کند. سوم اینکه به جهانیان ثابت کرد که ایران تهدیدی برای هیچ کشوری نیست، بلکه بیشتر در راستای صلح و آرامش تلاش خواهد کرد.

 

_ فارغ از نقش دولت و وزارت خارجه، مجلس هم در دیپلماسی می‌تواند نقشی فعال داشته باشد، فکر می‌کنید در یک سال گذشته چقدر در دیپلماسی پارلمانی موفق بودیم؟

در این زمینه زیاد موفق نبوده‌ایم ولی گام‌هایی برداشته شده است. در حالی که این امکان بود که بهتر عمل شود. از گام‌های مثبت می‌توان به برگزاری اتحادیهٔ بین‌المجالس اشاره کرد و سفرهای رئیس مجلس به ویژه سفرهای اخیر ایشان به کشورهای خاورمیانه در حوزه افزایش روابط بسیار مؤثر بود، اما در مورد پیگیری این سفرها که بتواند نتیجه‌بخش باشد، متأسفانه دولت از این فرصت‌ها نتوانست خوب استفاده کند.

 

-کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، چه اقداماتی در حوزه سیاست خارجی انجام داد؟

کمسیون امنیت ملی چند سفر به کشورهای آمریکای لاتین و آسیایی داشته است، اما در کل ما از این عملکرد خیلی راضی نیستیم. به نظر من کمسیون امنیت ملی باید آن بعد نظارتی خود را بر مجموع سفارتخانه تقویت کند، ما حداقل باید به سفارتخانه‌ها می‌رفتیم تا بررسی کنیم که آن‌ها برای فائق آمدن بر تحریم‌ها، تلاش برای منزوی کردن جمهوری اسلامی ایران توسط کشورها، برای توسعهٔ روابط بین‌الملل چه گام‌هایی برداشته‌اند که در این زمینه خوب عمل نکرده‌ایم.

 

-آیا عملکرد کمیسیون سیاست خارجی مجلس در برابر مسائل سیاست خارجه کشور را می‌توان در قالب مدیریت جهادی تعریف کرد؟

ما تنها در حد صدور یک بیانیه و اطلاعیه عمل کردیم، این در حالی است که ما برای اعمال مدیریت جهادی باید وجههٔ نظارتی خود را تقویت می‌کردیم که متأسفانه خوب عمل نکردیم.

خوشبختانه در بحث بحران‌های منطقه‌ای، جمهوری اسلامی ایران خوب درخشیده است. درباره اتفاقاتی که در عراق افتاد ما موضع‌گیری خوبی داشتیم و همچنین در سوریه و بحرین نیز موضع‌گیری‌های خوبی داشتیم

 

_ آیا مصادیقی از مدیریت جهادی در دیپلماسی پارلمانی وجود داشته است؟

به نظر من سفرهای آقای لاریجانی با توجه به بحران‌های منطقه یک نمونه از مدیریت جهادی بود که اتفاق افتاد. برگزاری اتحادیه بین‌المجالس از جملهٔ آن‌ها بوده است. همچنین می‌توان به برگزاری جلسه‌ای که توسط کمیسیون امنیت ملی با کمیسیون‌های امنیت ملی و سیاست خارجی دیگر کشورهای دوست مثل سوریه اتفاق افتاد، اشاره کرد. سفر در برخی مقاطع به بعضی قدرت‌های بزرگ، جهت منزوی کردن برخی کشورهای منطقه بود. این‌ها نمونه‌هایی کوچک از مدیریت جهادی در پارلمان است که می‌توان از آن‌ها نام برد.

تعداد دیدگاه ها0